LESA Ondervoeding

Samen werken aan passende zorg bij ondervoeding

De Landelijke Eerstelijns SamenwerkingsAfspraken (LESA) Ondervoeding beschrijft hoe huisartsen, praktijkondersteuners, wijkverpleegkundigen en diëtisten optimaal kunnen samenwerken om ondervoeding te signaleren en te behandelen. Op deze pagina wordt vooruitgelopen op de herziening van de LESA in voorjaar 2027 met nieuwe tools en materialen.

Wie doet wat?

Vroegtijdige signalering van (risico op) ondervoeding is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van huisarts, praktijkondersteuner, wijkverpleegkundige en diëtist. De diëtist is met name verantwoordelijk voor de diagnostiek van ondervoeding en het opstellen van een individueel voedingsbehandelplan. Onderstaand overzicht laat zien hoe de verantwoordelijkheden binnen de LESA zijn verdeeld.

Regionale samenwerking

De LESA Ondervoeding biedt een landelijk kader voor de samenwerking tussen huisartsen en hun praktijkondersteuners, (wijk)verpleegkundigen en diëtisten. De implementatie vindt echter plaats in de regio: daar moeten concrete afspraken worden gemaakt over signalering, verwijzing, behandeling, terugkoppeling en samenwerking.

Veel regio’s beschikken al over dergelijke samenwerkingsstructuren De implementatie van de LESA hoeft daarom niet vanaf nul te starten. Door aan te sluiten bij bestaande structuren kunnen afspraken sneller worden ingevoerd en beter worden geborgd. Sluit waar mogelijk aan bij.

  • Eerstelijns samenwerkingsverbanden;
  • Ouderenzorgnetwerken;
  • Multidisciplinaire wijknetwerken;
  • Regionale paramedische samenwerkingsverbanden;
  • Bestaande IZA- en GALA-initiatieven.

Een succesvolle regionale implementatie van de LESA Ondervoeding vraagt meer dan alleen goede inhoudelijke afspraken. Het vraagt om een gezamenlijke ambitie, duidelijke verantwoordelijkheden en samenwerking tussen betrokken professionals en organisaties. De volgende factoren helpen regio’s om de aanpak structureel vorm te geven en te borgen:

  1. Creëer een gezamenlijke ambitie

Ondervoeding is een complex probleem waarbij somatische, functionele, psychische en sociale factoren vaak tegelijkertijd een rol spelen. Succesvolle regio’s starten met een gezamenlijke ambitie en een gedeeld gevoel van urgentie. Bespreek (eventueel met ondersteuning van een projectleider of implementatiedeskundige) samen:

  • Hoe vaak komt ondervoeding voor in de regio? Dit is terug te rekenen als je weet hoeveel 85+ -ers er in de regio wonen. Hiervan is gemiddeld 16% ondervoed.
  • Welke knelpunten ervaren professionals?
  • Welke verbeteringen willen we gezamenlijk realiseren?

Om andere professionals mee te krijgen, kun je gebruikmaken van onderstaande rapporten op de KCO website. over de omvang, gevolgen en kosten van ondervoeding :

  1. Benoem een regionale aanjager

Uit de regionale pilots blijkt dat een regionale coördinator of aanjager essentieel is voor het verbinden van professionals, organisaties en samenwerkingsverbanden. Deze persoon zorgt ervoor dat afspraken worden gemaakt, overleg wordt georganiseerd en resultaten worden geborgd. Denk hierbij aan:

  1. Maak duidelijke afspraken over rollen en verantwoordelijkheden

Voorkom dat professionals denken dat een ander het wel doet:  Gebruik de taakverdeling uit de LESA als uitgangspunt en werk deze uit voor de lokale situatie. Leg – eventueel met behulp van een beleidsmedewerker of projectleider van de RESV – afspraken vast over:

  • Signalering van ondervoeding;
  • Screening (zorg dat de verantwoordelijke ook weet hoe gescreend moet worden);
  • Verwijzing naar de diëtist (wie mag verwijzen en op grond van welke criteria);
  • Terugrapportage;
  • Evaluatie en monitoring.
  1. Maak gebruik van bestaande materialen en hulpmiddelen

Voor de implementatie van de LESA zijn al veel materialen beschikbaar. Regio’s hoeven deze niet opnieuw te ontwikkelen. Maak bijvoorbeeld gebruik van deze onderdelen die op de website van het KCO staan:

Meer weten?

Relevante links

LESA Ondervoeding – Richtlijn van de NHG (let op: versie 2010)

Zes succesfactoren voor het werken in hecht wijkverband – een handreiking voor RESV’s